شهرستان مهاباد در یک نظر

مهاباد یكی از شهرهای بزرگ استان آذربایجان غربی می باشد این شهر در جنوب استان و در دامنه رشته جبال لند شیخان و در جلگه ای كوهستانی و خوش آب و هوا قرار دارد.


مهاباد شهری است كه در ساحل شرقی رودخانه مهاباد واقع شده است و امروز به خاطر قرار گرفتن در مركز تلاقی سه استان آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و كردستان از اهمیت خاصی برخوردار است. مهاباد در ابتدا آبادی كوچك و بی اهمیتی بوده است که در سال 1038 قمری و در اواخرحكومت شاه عباس صفوی، « بوداق سلطان » حاكم وقت مكریان محل حاكمیت خود را به مهاباد انتقال داد و در اقدامات ماندگاری مهاباد را توسعه بخشید كه از جمله اقدامات او می توان به ساخت « مسجد سرخ یا مسجد سور، پل سرخ یا پردی سور » كه قدمت آن ها به 400 سال پیش برمی گردد اشاره كرد.


وسعت و جمعیت:

در حال حاضر شهرستان مهاباد با 2592 كیلو متر مربع، 9/6 در صد از مساحت استان را داشته و از لحاظ وسعت در رتبه چهارم قرار دارد. این شهرستان دارای یك مركز شهری، دو بخش، 5 دهستان با 200 روستا می باشد كه از این تعداد 87 روستا در بخش مركزی و 113 روستا در بخش خلیفان می باشد. فاصله آن با مركز استان حدود 120 كیلومتر می باشد. بر اساس آخرین سرشماری بعمل آمده در سال 85 حدود 42652 خانوار در مهاباد ساكن هستند و جمعیت شهرستان حدود 201098 نفر است كه از این تعداد 102373 نفر مرد و 98725 نفر زن هستند كه حدود 135971 نفر آن در شهر و 65127 نفر در روستاهای آن زندگی می كنند.

 

ویژگیهای قومی، دینی و زبانی مردم این منطقه:

اكثر مردم این منطقه سنی مذهب می باشند بطوریكه مذهب 95% مردم این شهرستان سنی (شافعی) می باشد گویش اكثر مردم به زبان كردی سورانی است و مردم می توانند به زبانهای فارسی و تركی تكلم كنند.

مساجد و ائمه جماعت :

شهرستان مهاباد 257 مسجد دارد كه از این تعداد 72 مسجد در شهر و 185 مسجد در روستاها قرار دارد. در این شهرستان حدود 400 نفر روحانی و طلبه علوم دینی زندگی می كنند كه اكثر آنها در شهر سكونت دارند.

در این شهر تصوف و شیوخیت نیز رواج دارد و شیوخ مورد احترام مردمند و هریك از آنان مریدان زیادی دارند. دراویش و صوفیان در خانقاه و تكیه های این شهر شب های پنجشنبه گردهم می آیند و به مراسم ذكر و ذاكری و دف نوازی می پردازند.


 

اوضاع فرهنگی:

- از لحاظ فرهنگی نیز از قدیم نام مهاباد به دارالعلما و شهر ادبا و شعرا مشهور بوده است. این شهر مركز پرورش نخبگانی چون بداق سلطان، علامه ابن ادم، ابن الرسول، ملا رسول ادیب، علامه ملامحمدی قزلجی، ملا عبدا... پیره باب، علامه استاد احمد   ترجانی زاده، دكتر محمود ابراهیمی، دكتر سید كریم ایوبی، عبدالرحمن شرفكندی مشهور به هه ژار، محمد قاضی، شیخ بابا سعید برزنجی (صدرالسادات)، خالد حسامی   (هیدی)، ملا صالح حریق، مصباح الدیوان، عبدالرحمن ذبیحی، سید محمد امین شیخ الاسلامی مكری (هیمن)، علامه ملاعبدا... احمدیان و ده ها دانشمند، شاعر، نویسنده و ادیب دیگر بوده است. بعبارتی ساده مهاباد مركز علم و تجارت و تعامل بین قومیتهای مختلف بوده است، علامه شهید شهریكندی نیز اهل این شهراست او یكی از بزرگترین نویسندگان و مترجمان كشور و اولین شهید محراب استان آذربایجان غربی میباشد. علم و تجارت نیز از خصایص بارز مهابادیان است.


- علاقه مردم به مطبوعات وروزنامه ها نسبتا زیاد است و چندین نشریه ماهانه و  هفته نامه در این منطقه منتشر می شود كه مجله مهاباد و هفته نامه های آراز و رصد از مهمترین آنهاست. روزانه بیش از 5200 جلد انواع روزنامه، مجله و... در این شهر به فروش می رسد.

مردم این شهر به شعر و شاعری و فرهنگ و ادب و به موسیقی علاقه ای وافری دارند و وجود بیش از 30 گروه موسیقی و گروه های انجمن ادبی و انجمن شعر مبین این ادعاست.


 

وضعیت تحصیلات:

در حال حاضر حدود 85% مردم این شهرستان باسوادند و اكثریت مردم این شهر تحصیلات عالیه دارند و این به علت استقرار واحد های دانشگاهی ( آزاد اسلامی و پیام نور) در این شهر است. حدود 9000 نفر دانشجو در این شهر مشغول تحصیل هستند.

اوضاع اقتصادی:

اكثر ساكنان شهرستان مهاباد به كار كشاورزی، دامداری، تجارت، خدمات و ... مشغولند. طی چند سال اخیر قاچاق نیز بعنوان یكی از مشاغل اصلی مردم این شهر مطرح شده است. در این شهر بنیانهای صنعتی بسیار ضعیف هستند و به همین علت درصد بیكاران این شهر بسیار زیاد است. طبق آمار رسمی 3/14% مردم این شهر بیكارند. همچنین میزان سرمایه گذاری مردم این شهر در طرحهای دولتی نیز در سطح استان آذربایجانغربی از همه شهرهای دیگر كمتر است. به گفته رئیس اداره كار و امور اجتماعی شهرستان مهاباد تعداد 18946 نفر با مدرك تحصیلی دیپلم وبالاتر در اداره كار این شهرستان جهت كاریابی ثبت نام كرده اند.

نكته مهم آن است كه اكثر بیكاران را افرادی با تحصیلات عالیه تشكیل می دهند بطوریكه در سال 1385 حدود 20 نفر با مدرك دكتری ، 110 نفر با مدرك فوق لیسانس ، 2000 نفر با مدرك لیسانس و بقیه با مدرك دیپلم و فوق دیپلم رسماً در اداره كار شهرستان مهاباد تقاضای كار نموده اند.

این در حالیست كه بازارچه ی فروش البسه ی دست دوم خارجی (تاناكورا) و بازارچه ی فروش لوازم لوكس (بازارچه ی مكریان) حدود 1000 شغل در این شهر ایجاد كرده است.

- نرخ مهاجرت روستائیان به شهر بسیار بالاست و البته مهاجرت از سایر شهرهای كردنشین به این شهر هم زیاد شده است و این در حالی است كه بخش كشاورزی نتوانسته در ایجاد اشتغال صنعتی مؤثر باشد.

صنعت :

براساس آمار سال 1385 كارگاههای صنعتی بالای ده نفر كارگر در سطح استان 486 واحد صنعتی می باشد كه 5/2 درصد كل كشور است، البته ارزش افزوده حاصل از بازدهی نیروی انسانی در بخش صنعت استان و در این منطقه در مقایسه با كشور فقط 9% وخیلی پایین می باشد.

مکانهای تاریخی و تفریحی:

مهاباد در میان شهرهای استان به عنوان یک شهر کاملا توریستی و با جذابیت های فراوان شناخته شده است و در ایام تعطیل به خصوص در فصل بهار و تابستان، سیل عظیم مسافران از شهرهای اطراف به سمت این شهر سرازیر می شود.

مهاباد دارای مردمی بسیار با فرهنگ و خون گرم است که از حضور گردشگران استقبال خوبی می کنند. سد مهاباد و رودخانه آن، پارک ملت و بازار اجناس خارجی از جمله مراکز تفریحی و دیدنی شهر به حساب آمده و علاوه بر آن وجود غار دیدنی سهولان و دخمه سنگی فقره قا در نزدیکی این شهر نیز امتیاز ی برای جذب گردشگر می باشد.

جاذبه های گردشگری مهاباد

مسجد جامع مهاباد

مسجد جامع مهاباد که به نام مدرسه شاه سلیمان نیز معروف است از زیبا ترین و جالب ترین آثار تاریخی به جای مانده از دوران صفوی در منطقه غرب و شمال غرب ایران است. این مسجد در سال 1089 هجری قمری در زمان حکمرانی بداق سالطان مکری در مهاباد ساخته شده است. مساحت آن 1259 متر مربع می باشد. شبستان زیبای آن  مقدمه ای بر شبستان مسجد وکیلی شیراز است دارای ده ستون سنگی نخودی رنگ است که ارتفاع هر یک از آنها 2 متر و 60 سانتی متر است و سقف سر ستونها مربع شکل که طول هر ضلع آن 70 سانتی متر است.



غیر از پایه های مسجد و ستونها و کف حجره های بیرونی که از این نوع سنگها  پی ریزی شده اند بقیه بنا کلا از آجر قرمز چهار گوش، گچ، ملات و شن است.
پشت بام اصلی مسجد را 18 گنبد آجری نیم کره ای پوشانده است.
دیواره های غربی و شرقی آن مجموعا 12 پایه دارند که هر دیواره آن مشتمل بر شش طاق است و دیواره های شمالی و جنوبی 6 پایه دارند که هر دیواره مشتمل 3 طاق دارد .
هم اکنون این مسجد که در قلب شهر قرار دارد جایگاه برپایی نماز جمعه شهرستان مهاباد است.


 

غار آبی سهولان

غارآبی سهولان از شگفتی های آفرینش و بعد از غار علیصدر همدان دومین غار آبی کشورمان ایران است. این غار درمنطقه بسیار خوش آب و هوا یی قرار گرفته و هر چهار فصل سال در این منطقه شکوه خاص خود را دارد.

چشم انداز زیبا، خصوصا کوههای برفگیر و بلند آن در زمستان و پوشش گیاهی (دارویی و خوراکی) آن در بهار جلوه خاصی به این منطقه بخشیده است.

این غار در 43 کیلومتری شرق شهرستان مهاباد و بین جاده مهاباد بوکان قرار گرفته است که از نظر آغاز پیدایش، به دوره دوم زمین شناسی (کرتاسه) برمی گردد.  ژاک دومورگان فرانسوی بین سالهای 1896 – 1892 که در ایران مشغول نوشتن کتاب جغرافیای غرب ایران بوده غار را دیده و با کمک روستاییان به وسیله کلک از راه آبی وارد غار شده و از راه خشکی بیرون آمده است. سپس در سال 1350 هجری شمسی یک هیات غار نورد از دانشگاه آکسفورد با تجهیزات کاملی از غار دیدن کرده و درباره آن نوشتند غار سهولان یکی از عجیب ترین و جالب ترین غارهای آبی جهان به شمار می رود.


سرانجام در سال 1370 هیاتی برای شناسایی از غار دیدن کرده و اقداماتی اولیه را انجام داده و در سال 76 اقدام به بازگشایی مسیرهای ورودی آن شده و از سال 79 توسط شهرداری مهاباد مورد استفاده قرار گرفت. باید گفت که هنوز هم مسیرهای دیگر غار کشف نشده است.

هم اکنون این غار توسط شرکت تعاونی گردشگری و تفریحی غار سهولان و شهرداری مهاباد اداره می شود.

موقعیت جغرافیایی : 46 درجه شرقی و 36 درجه و 41 دقیقه عرض شمالی

مساحت : 2 هکتار

ارتفاع از سطح دریا : 1751 متر

ساختار زمین شناسی غار : آبی، خاکی، سنگ آهک

موجودات زنده : خفاش، کبوتر چاهی

متوسط عمق آب 18 متر

حداکثر عمق 50 متر

جاذبه های طبیعی : وجود قندیل های آهکی در اشکال مختلف در غار (شیر، مار ماهی، لاک پشت، خفاش، خوشه انگور، دلفین و...)


دریاچه سد مهاباد

سد مهاباد یکی از زیباترین سدها در جنوب استان آذربایجان غربی است.
ین سد توسط یکی از مهندسین کشور یوگسلاوی چند سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی بنا شده است و جزء ده سد پر آب کشور محسوب می شود.


سد مهاباد در فاصله بسیار نزدیکی به شهر قرار دارد و همین امر زیبایی و جلوه خاصی را به شهر بخشیده است. در فصلهای بهار و تابستان و همچنین در فصل پاییز اگر هوا مناسب باشد ماهیگیران به ماهیگیری می پردازند و از لحاظ اقتصادی به ویژه در بخش کشاورزی کمک قابل توجهی به مردم منطقه می نماید.



هر سال بهار و تابستان مسافران زیادی برای دیدن این سد زیبا به مهاباد سفر می کنند.
با ریزش های مستقیم بر روی دریاچه و جریانات سطحی اطراف آن در حالت کلی مجموع حجم کل ورودی سالیانه دریاچه سد معادل 339/304 میلیون متر مکعب است که میزان آب داخل آن در فصول مختلف سال متفاوت است.


آرامگاه بداق سلطان

بداغ سلطان یا بوداق سلطان که نام وی در تاریخ اجتماعی منطقه همیشه به نیکی برده شده، فرزند شیر خان از نوادگان صارم بیگ مکری است
بداغ سلطان در سالهای 1062 تا 1111 هجری قمری در دوران حکومت صفویان حکمران منطقه عمومی مهاباد بوده که در همین زمان هم اقدام به ساخت مقبره وی شده،


این آرامگاه با زیر بنای 135 متر در ابعاد 90/7 × 15/17 با پی سنگی و گنبد آجری ساخته شده است که مجموعا دارای هفت پایه تزئینی روی ایوان شمالی و جنوبی است. گنبد اصلی به فاصله یک متر و بیست سانتی متر مازاد بر بام آرامگاه تقریبا در مرکز بنا قرار گرفته است. داخل زیارتگاه سه مقبره وجود دارد که مقبره وسط متعلق به بداغ سلطان و احتمال می رود یکی دیگر از آنها متعلق به شخصی نیکوکار و خیر در آن زمان باشد که مورد تقدس و احترام اهالی منطقه است و هم اکنون به صورت زیارتگاهی برای عامه درآمده است .بازسازی این بنا از سال 1370 آغاز و در سالهای اخیر به پایان رسیده است.

نوشته شده در تاریخ شنبه 21 خرداد 1390    | توسط: admin administrator    | طبقه بندی: دانستنی های شهر،     |
نظرات()